Gündelik durmuşymyzda biz her gün elektrik energiýasyny ulanmaly bolýarys we biz göni tok we üýtgeýän tok bilen tanyş däl, mysal üçin, batareýanyň çykyş güýji göni tok, öý we senagat elektrik energiýasy bolsa üýtgeýän tok, şeýlelikde bu iki görnüşli elektrik energiýasynyň arasyndaky tapawut näme?
"Dikel tok", şeýle hem "hemişelik tok" diýlip atlandyrylýar, hemişelik tok göni toguň bir görnüşi bolup, toguň ululygy we ugry wagtyň geçmegi bilen üýtgemeýär.
Özgerýän tok
Özgerýän tok (AC)ululygy we ugry döwürleýin üýtgeýän tok bolup, üýtgeýän tok ýa-da ýönekeý üýtgeýän tok diýlip atlandyrylýar, sebäbi bir sikldäki döwürleýin toguň ortaça gymmaty nola deňdir.
Dürli göni toklaryň ugry birmeňzeşdir. Adatça tolkun görnüşi sinusoidal bolýar. Alternatiw tok elektrik energiýasyny netijeli geçirip bilýär. Şeýle-de bolsa, hakykatda ulanylýan başga tolkun görnüşleri bar, mysal üçin üçburçluk tolkunlar we kwadrat tolkunlar.
Differensiallaşdyrma
1. Ugur: Göni tokda toguň ugry hemişe bir ugurda galýar. Tersine, üýtgeýän tokda toguň ugry döwürleýin üýtgeýär, oňyn we negatiw ugurlaryň arasynda üýtgeýär.
2. Wolt üýtgemeleri: DC-niň woltasy üýtgewsiz galýar we wagtyň geçmegi bilen üýtgemeýär. Beýleki tarapdan, üýtgeýän toguň (AC) woltasy wagtyň geçmegi bilen sinusoidal bolýar we ýygylygy adatça 50 Gts ýa-da 60 Gts bolýar.
3. Geçiriş aralygy: DC geçirijilik wagtynda energiýa ýitgisi az bolýar we uzak aralyklara geçirilip bilner. Uzak aralyk geçirijilikde üýtgeýän tok energiýa ýitgisi köp bolýar, şonuň üçin ony sazlamaly we transformator arkaly kompensasiýa etmeli.
4. Elektrik üpjünçiliginiň görnüşi: DC üçin umumy energiýa çeşmeleri batareýalar we gün batareýalary we ş.m. bolup durýar. Bu energiýa çeşmeleri DC tok öndürýär. Üýtgeýän tok bolsa, adatça elektrik stansiýalary tarapyndan öndürilýär we öý we senagat maksatlary üçin transformatorlar we elektrik geçirijileri arkaly üpjün edilýär.
5. Ulanylyş ugurlary: DC köplenç elektron enjamlarda, elektrik awtoulaglarynda,EV zarýad beriş beketleriwe ş.m. Üýtgeýän tok öý hojalyklarynda giňden ulanylýar. Üýtgeýän tok (ÜT) öý hojalyk elektrik energiýasynda, senagat önümçiliginde we elektrik geçirijilikde giňden ulanylýar.
6. Tok güýji: AC-iň tok güýji sikllerde üýtgeýär, DC-niňki bolsa adatça üýtgewsiz galýar. Bu, şol bir güýç üçin AC-iň tok güýjüniň DC-den has uly bolup biljekdigini aňladýar.
7. Täsirleri we howpsuzlyk: Üýtgeýän toguň ugrynyň we naprýaženiýesiniň üýtgemegi sebäpli, ol elektromagnit şöhlelenme, induktiw we kuwwatly täsirleri döredip biler. Bu täsirler belli bir ýagdaýlarda enjamlaryň işine we adam saglygyna täsir edip biler. Tersine, DC energiýasynda şeýle meseleler ýok we şonuň üçin käbir duýgur enjamlar ýa-da belli bir ulanyşlar üçin has amatlydyr.
8. Geçiriş ýitgileri: DC kuwwaty uzak aralyklara geçirilende energiýa ýitgileri deňeşdirme boýunça az bolýar, sebäbi oňa üýtgeýän toguň garşylygy we induktiwligi täsir etmeýär. Bu bolsa DC-niň uzak aralyklara geçirijiliginde we geçirijiliginde has netijeli bolmagyna getirýär.
9. Enjamlaryň bahasy: AC enjamlary (meselem, transformatorlar, generatorlar we ş.m.) has köp ýaýran we ösen, şonuň üçin onuň bahasy has pes. DC enjamlary (meselem,inwertorlar, naprýaženiýe regulýatorlary we ş.m.), beýleki tarapdan, adatça has gymmat bolýar. Şeýle-de bolsa, DC tehnologiýasynyň ösmegi bilen DC enjamlarynyň bahasy kem-kemden azalýar.
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 28-nji sentýabry
